Konya Çocuk ve Ergenlerde Tik Bozukluğu Tedavisi

Çocuğunuzda göz kırpma, omuz silkme veya boğaz temizleme gibi istemsiz hareketler mi gözlemliyorsunuz? Tik bozuklukları, doğru yaklaşımla yönetilebilen nöropsikiyatrik durumlardır.

Tik bozuklukları, çocukluk çağında (genellikle 5-7 yaş civarında) başlayan, istemsiz, ani ve yinelenen motor hareketler veya ses çıkarmalarla karakterize bir durumdur. Konya çocuk ergen ruh sağlığı kliniğimizde sıkça karşılaştığımız bu durum, genellikle dalgalı bir seyir izler; belirtiler dönem dönem artıp azalabilir. Özellikle ergenlik döneminde şiddetlenme eğilimi gösterebilir.

Tiklerin Belirtileri Nelerdir?

Bir çocuk ergen ruh sağlığı uzmanı değerlendirmesinde tikler temel olarak iki ana grupta incelenir: Motor Tikler ve Vokal (Sesli) Tikler.

1. Motor Tikler

Vücudun çeşitli bölgelerinde görülen istemsiz kas hareketleridir.

• Basit Motor Tikler: Göz kırpma, yüz buruşturma, boyun oynatma, omuz silkme, dudak oynatma.

• Karmaşık Motor Tikler: Zıplama, kendi etrafında dönme, bir objeye dokunma ihtiyacı, birden fazla kas grubunu içeren sıçrayıcı hareketler.

2. Vokal (Sesli) Tikler

Çocuğun boğazından veya burnundan çıkardığı istemsiz seslerdir.

• Basit Vokal Tikler: Boğaz temizleme, burun çekme, öksürme, hırıltı benzeri kısa sesler.

• Karmaşık Vokal Tikler: Kelime veya hece tekrarlama, kendi söylediğini (palilali) veya başkasının söylediğini (ekolali) tekrar etme.

Tik Öncesi Hissedilen Gerginlik (Premonitory Duyumlar)

Özellikle ergen psikiyatri başvurularında hastalarımız, tik hareketini yapmadan hemen önce tarif edilemez bir rahatsızlık hissettiklerini belirtirler. Bu his; gözde kaşıntı, boğazda doluluk veya kaslarda bir baskı şeklinde olabilir. Çocuk, tiki gerçekleştirdiğinde bu gerginlik geçici olarak rahatlar.

Neden Bazen Artıyor, Bazen Azalıyor?

Tik bozukluğunun en kafa karıştırıcı yanı dalgalı seyridir. Aileler bazen çocuğun bunu "isteyerek" yaptığını düşünebilir, ancak bu yanlıştır. Tikler:

• Artıran Durumlar: Stres, heyecan, yorgunluk, hastalık dönemleri.

• Azaltan Durumlar: Oyun oynama, dikkat gerektiren bir aktiviteye odaklanma veya sakin ortamlar.

Tedavi Edilmezse Ne Olur?

Tikler çoğu zaman hafif seyretse de, tedavi edilmediğinde çocuğun işlevselliğini bozabilir. Prof. Dr. Serhat Türkoğlu gözetiminde yapılan takiplerde, tedavi almayan çocuklarda şu sorunlar gözlemlenebilmektedir:

• Okul başarısında düşme,

• Sosyal ilişkilerde utanma ve çekinme,

• Akran zorbalığına (alay edilme) maruz kalma,

• Ciddi öz güven kaybı.

Tanı ve Tedavi Yaklaşımı

Tanı sürecinde Geçici Tik Bozukluğu, Kronik Motor/Vokal Tik Bozukluğu veya Tourette Sendromu ayrımı yapılır.

Konya kliniğimizde uyguladığımız tedavi planı çocuğun yaşına ve belirtilerin şiddetine göre şekillenir:

1. Davranışsal Tedaviler: "Alışkanlığı Tersine Çevirme Eğitimi (HRT)" gibi yöntemlerle çocuğun tik üzerindeki farkındalığı ve kontrolü artırılır.

2. Aile ve Okul Bilgilendirmesi: Çocuğun üzerindeki baskıyı azaltmak için çevre düzenlemesi yapılır.

3. İlaç Tedavisi: Şiddetli, ağrı veren veya günlük hayatı ciddi oranda bozan tiklerde medikal destek sağlanır.

Prof. Dr. Serhat Türkoğlu, tik bozukluklarında sadece semptomu değil, çocuğun ruhsal iyilik halini merkeze alan bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır.