ÇOCUK VE ERGENLERDE UYKU BOZUKLUKLARI

Çocuk ve ergenlerde uyku bozuklukları, hem bedensel hem de ruhsal gelişimi yakından etkileyen önemli bir sağlık sorunudur. Uyku; büyüme, öğrenme, dikkat, duygu düzenleme ve bağışıklık sistemi için temel bir gereksinimdir. Bu nedenle çocukluk ve ergenlik döneminde ortaya çıkan uyku sorunları yalnızca geceyi değil, gündüz davranışlarını, okul başarısını ve sosyal ilişkileri de olumsuz yönde etkileyebilir.

Çocuk ve ergenlerde görülen uyku bozuklukları farklı tiplerde ortaya çıkabilir ve yaşa, gelişim düzeyine ve çevresel etkenlere göre değişkenlik gösterir. En sık karşılaşılan uyku bozukluğu tipleri şunlardır:

·         Uykuya Dalma Güçlüğü (Başlangıç Tipi İnsomni):Çocuğun yatağa gitmesine rağmen uzun süre uyuyamaması durumudur. Kaygı, stres, düzensiz uyku saatleri ve aşırı ekran kullanımı bu soruna sıkça eşlik eder.

·         Gece Sık Uyanma (Sürdürme Tipi İnsomni):Gece boyunca birden fazla kez uyanma ve tekrar uykuya dalmakta zorlanma ile karakterizedir. Küçük çocuklarda ayrılma kaygısı, ergenlerde ise duygusal sorunlar önemli etkenlerdir.

·         Erken Uyanma:Sabah çok erken saatlerde uyanıp tekrar uyuyamama durumudur. Özellikle ergenlik döneminde depresyonla ilişkili olabilir.

·         Gece Korkuları:Daha çok okul öncesi ve ilkokul döneminde görülür. Uykunun ilk saatlerinde ani korku, çığlık ve yoğun huzursuzluk olur; çocuk sabah bu durumu genellikle hatırlamaz.

·         Kabuslar:Genellikle gecenin ilerleyen saatlerinde görülür. Çocuk korkutucu rüyalarla uyanır, rüyayı hatırlar ve yeniden uykuya dalmakta zorlanabilir.

·         Uyurgezerlik:Derin uyku sırasında ortaya çıkar. Çocuk yataktan kalkıp dolaşabilir ve sabah yaşananları hatırlamaz.

·         Uyku-Uyanıklık Ritmi Bozukluğu:Özellikle ergenlik döneminde biyolojik saatin geç saatlere kaymasıyla görülür. Geç uyuma ve sabahları uyanmakta zorlanma, okul yaşamını olumsuz etkiler.

·         Huzursuz Bacaklar Sendromu:Uyumadan önce bacaklarda rahatsız edici hisler ve hareket etme ihtiyacıyla kendini gösterir. Uykuya dalmayı ve uykunun kalitesini bozar.

·         Aşırı Gündüz Uykululuk:Gece yeterli uyku alınsa bile gündüz aşırı uyku hali görülmesidir. Altta yatan uyku bozuklukları ya da ruhsal sorunlar araştırılmalıdır.

Uzun süre devam eden uyku bozuklukları; dikkat dağınıklığı, huzursuzluk, sinirlilik, akademik başarısızlık ve duygusal sorunlara yol açabilir. Bu nedenle uyku problemlerinin “geçici” olarak görülüp ihmal edilmemesi, erken dönemde ele alınması büyük önem taşır. Sağlıklı uyku alışkanlıklarının kazandırılması ve gerektiğinde uzman desteği alınması, çocuğun genel ruh sağlığını olumlu yönde etkiler.

Sonuç olarak çocuk ve ergenlerde uyku bozukluklarının değerlendirilmesi ve uygun şekilde ele alınması, sağlıklı gelişimin temel taşlarından biridir. Bu alanda destek ve değerlendirme söz konusu olduğunda Konya’da çocuk ve ergen psikiyatrisi uzmanı olarak Prof.Dr.Serhat Türkoğlu’na ulaşabilirisiniz.

Bu metin için uygun 5 anahtar kelime şunlardır:

1.      Çocuk ve ergenlerde uyku bozuklukları

2.      Uykuya dalma güçlüğü

3.      Uyku-uyanıklık ritmi

4.      Gece korkuları ve kabuslar

Konya çocuk ve ergen psikiyatrisi